کد خبر : 197821
تاریخ انتشار : 29 آذر 1395 10:44
تعداد مشاهدات : 89

خلاق بودن را یاد دهیم

برای خلاق بودن نیاز به داشتن هوش و ذكاوت بالا نیست


كودكان امروز لازم است بزرگسالانی خلاق و مبتكر باشند؛ زیرا جهان به سرعت در حال تغییر و دگرگونی است و آنان نیاز دارند برای رویارویی با مشكلات و فائق آمدن بر آنها خلاقانه فكر و عمل كردن را بیاموزند.

خلاقیت، ابتكار و نوآوری مرحله ای از رشد عقلی است كه می تواند منجر به ساخت و ایجاد موقعیتی برای راحت تر زیستن شود. برای خلاق بودن نیاز به داشتن هوش و ذكاوت بالا نیست. به عبارت دیگر یك فرد خلاق الزاما فردی باهوش نیست بلكه تنها با استفاده از تجربه، آزمایش و البته كنجكاوی و بررسی درباره پدیده های محیطی اش قوه خلاقیت و ابتكار خود را متجلی می سازد. كودكان ذاتا خلاق هستند به شرط آنكه بتوانیم شرایط و موقعیتی برایشان فراهم آوریم. كودكان تخیلات، ایده ها و افكار خود را با به كار گرفتن روش های گوناگون و خاص خود بیان می كنند.

 

آنها نقاشی می كنند، داستان می نویسند، نقش بازی می كنند، یك قطعه موسیقی می سازند، كاردستی درست می كنند، مسئله حل می كنند و.... كودكان برای ارائه كارهای خلاقانه خود نیازمند ایده ها و اطلاعات خامی هستند كه با تركیب كردن آنها بتوانند قوه ابتكار و نوآوری شان را نمایش دهند. كتاب، بازی ها گوناگون، لوازم و مواد خام اولیه، نوارهای موسیقی همگی می توانند انگیزه و عاملی برای احیا و بروز خلاقیت هنری- علمی بچه ها باشند. اسباب بازی ها و وسایلی كه ساخته فكر بزرگسالان هستند هیچ گاه نمی توانند خلاقیت كودك را برانگیزند. تجاربی كه كودكان در سال های اولیه رشدشان از محیط كسب می كنند اندوخته ای برای تفكر خلاقانه آنان به حساب می آید. هرقدر این دانسته ها و اطلاعات بیشتر و متنوع تر باشند پیش زمینه بهتری برای پرورش و بروز خلاقیت در خود ذخیره خواهند كرد.

 

مك كنیان در تعریف خلاقیت می نویسد: «خلاقیت عبارت است از حل مسئله به نحوی كه ماهیتی بدیع و نو داشته باشد.» ویلیامز می نویسد: «خلاقیت مهارتی است كه می تواند اطلاعات پراكنده را به هم پیوند دهد عوامل جدید اطلاعاتی را در شكل تازه ای تركیب كند و تجارب گذشته را با اطلاعات جدید برای ایجاد پاسخ های منحصر به فرد و غیرمتعارف مرتبط می سازد.»

 

 *عوامل ایجاد خلاقیت در كودكان

۱ – داشتن استقلال و حق انتخاب
تحقیقات نشان داده دانش آموزانی كه استقلال بیشتری در تصمیم گیری دارند و به آنان حق انتخاب داده می شود از انگیزه درونی بیشتری برای انجام كار برخوردارند و پیشرفت خلاقیت در آنان قابل ملاحظه است.

۲ – پاداش
اگرچه روان شناسان و خصوصا رفتارگرایان، پاداش را عاملی مهم برای تقویت رفتار می دانند اما اگر این پاداش ها به درستی و در جای خود اعمال نشود نه تنها تاثیری مثبت ندارد بلكه خود عاملی برای از بین بردن خلاقیت خواهد بود.

۳ – تعریف و ستایش
كودكانی به طور مداوم از طرف خانواده یا معلمان مورد تعریف و تشویق قرار می گیرند كه فقط كارهایی را انجام دهند كه مورد توجه والدین یا معلمان آنهاست. آنها یاد می گیرند كه در زندگی آینده به جای خلاقیت و ابتكار، خود را با شرایط سازگار كنند و تنها به دنبال اموری باشند كه تعریف و ستایش دیگران را به ارمغان آورد.

۴ – ایجاد فرصت برای كسب بینش و كشف مجهولات
یكی از مهم ترین راه ها برای ایجاد خلاقیت كودكان فرصت دادن به آنها برای پاسخگویی، كسب بینش و كشف مجهولات است. هیچ كودكی در جهان به كمك آنچه می شنود و به یاری آنچه می بیند پیشرفت نمی كند؛ پیشرفت وی به آنچه انجام می دهد بستگی دارد.

 

*راه های پرورشی و رشد خلاقیت در كودكان

۱ – احترام به سؤالات عادی و غیرعادی كودكان
برای ارضای كنجكاوی كودك هیچ چیز مثل دادن جواب های مناسب و صحیح به سؤالات او نیست. سؤال در واقع انعكاسی از مغز تشنه ای است كه می خواهد با دریافت جواب از فردی كه بهتر از او می داند خود را سیراب كند. اگر چه احتیاج باید فوراً برآورده شود ولی كمی مكث بین سؤال و جواب غالبا می تواند افكار و ایده های مفیدی برای مباحثه به بار آورد و ارائه جواب هم بستگی به پیچیدگی سؤال دارد. گاهی اوقات بهتر است به او بگوییم سعی كند جواب سؤالش را خودش پیش بینی كند و او را راهنمایی كنیم تا آن پیش بینی را اگر چه غلط هم باشد برمبنای مشاهدات و تجربیات خود تجزیه و تحلیل كند.

 

۲ – به كودكان نشان دهیم عقاید آنان با ارزش است
لازم است والدین و مربیان نه تنها درباره امور و مسائلی كه مربوط به كودك می شود بلكه همچنین درباره مسائل و امور خانه و مدرسه كه دخالت كودك در آنها شایسته است از او نظر بخواهند و عقاید او را هم مثل عقاید بزرگترها در حضور خود كودك به بحث و گفت وگو بگذارند.

 

۳ – تدارك فرصت های مناسب برای یادگیری مبتكرانه و قدردانی از این نوع یادگیری ها
یكی از مشخصات انسان خلاق این است كه توانایی اش را خودش به كار می اندازد. كنجكاوی كودك به كشف مطالب نشان می دهد كه در یادگیری تقریبا همیشه كودكان پیش قدم هستند. والدین و مربیان به كودكان اجازه دهند كه گاهی اوقات مطابق ذوق و سلیقه خودشان ایثار را كشف كنند. كودك باید در یادگیری های شخصی و ابتكار خود تشویق و هدایت شود بدون اینكه از خطاهای او چشم پوشی شود.

 

*عوامل آسیب زا در خلاقیت
عوامل آسیب زا در خلاقیت دغدغه هایی برای متولیان نظام تعلیم و تربیت در سطح جامعه به وجود آورده است و تهدیدی جدی برای شكوفا شدن استعدادها و توانمندی های كودكان محسوب می شود. عوامل آسیب زای خلاقیت را می توان به دو دسته تقسیم كرد:

۱ – عوامل فردی (درونی) ۲- عوامل محیطی
منظور از عوامل فردی عواملی است كه به ویژگی های فرد مربوط می شود و عوامل محیطی به موقعیت هایی اطلاق می شود كه فرد در ارتباط با دیگران دارد.
یكی از عوامل محیطی كه در ركود قوه خلاقیت كودكان تاثیر بسزایی دارد محیط خانواده است. خانواده نخستین پایگاه تربیتی كودكان است و میزان خلاقیت را می توان با ایجاد فضای مناسب خانوادگی افزایش داد. گاهی خانواده ها با ایجاد محیط مناسب خانوادگی امكان خلاقیت را افزایش می دهند؛ هرچند گاهی نیز خانواده ها با روش های غیركارآمدی كه برای تحقق این هدف اعمال كرده اند نه تنها نتیجه مطلوبی به دست نیاورده اند بلكه نتیجه معكوس به بار آمده است.

 

*راهكارها و پیشنهادها
۱ – والدین به كودكانشان احترام بگذارند و به توانمندی های آنان معتقد باشند.
۲ – به كودكان آزادی عمل دهند زیرا خلاقیت و ابتكار كودك غالبا در زمان هایی شكوفا می شود كه از آزادی عمل برخوردار باشد.
۳ – باید به كودكان اجازه دهند به طور خودجوش و خلاقانه به كارهای مورد علاقه خویش بپردازند.
۴ – حس اعتماد به نفس و خودباوری را در كودكان تقویت كنند.
۵ – كودكان را به بازی با گل تشویق كنند زیرا گل وسیله ای سه بعدی است. هنگام كار با این وسیله كودك آزادی خلاقانه تری را نسبت به وسایل دوبعدی دیگر نظیر نقاشی و طراحی به دست می آورد.
۶ – نباید كودكان را قربانی عادت كنند. اگر فرزندان در حل مسائل، روشی را انتخاب كنند كه فقط در یك چارچوب خاص قرار بگیرد و همیشه بخواهند طبق آن الگو پیش بروند به آن عادت كرده و بدون تفكر به حل مسائل می پردازند؛ بنابراین فكر خود را محدود كرده و به خلاقیت كه لازمه اش تفكر و تعقل است نخواهند رسید.

 

*نتیجه گیری
یك فرد بزرگسال در شرایطی می تواند خلاقیت را تشویق كند كه در تولید و بروز اندیشه های خلاق از یك چارچوب بدون ارزشیابی بهره گیرد.
فرد بزرگسال باید به كودكان اطمینان دهد كه فرصت خطر كردن در تكالیف وجود دارد و باید آنها را به كنجكاوی و جست وجو درباره اندیشه ها و حدس ها و ملاحظه چیزها به گونه ای نو وادارد.

 


نظر شما



نمایش غیر عمومی
اثر قبلی
اثر قبلی
تعداد آثـار
378
تعداد مراکز آموزشی
36
تعداد اعضای سایت
594
اثر قبلی
تمــاس با مــــــــــا
اثر قبلی
: پست الکترونیک
honar@tebyan.com
:شماره تلفن
81202203
:آدرس
تهران،خیابان نادری،نبش حجت دوست ، پلاک 12