کد خبر : 241239
تاریخ انتشار : 13 تیر 1397 14:37
تعداد بازدید : 324

تاثیر تخیل بر خلاقیت کودکان

تخیل یکی از ابزارهای مهم پرورش خلاقیت است.




خلاقیت و تخیل در عین حال که یکی نیستند ولی کاملاً با هم ارتباط دارند. خلاقیت غالباً مستلزم کاربرد تخیل است. به نظر فروید تفکر خلاق شکل عالی تخیلات آزاد و بازی های دوره کودکی است. به عقیده او سرچشمه خلاقیت را باید در تجربیات دوره کودکی جستجو نمود، زیرا چگونگی تجارب دوران خردسالی در ظهور اندیشه های نو فوق العاده مؤثر است.در هر حال باید اذعان داشت که از مهم ترین عواملی که تفکر خلاق را ممکن می سازد، تخیل است. از جمله ویژگی های مشترک میان افراد خلاق که مورد قبول همه روان شناسان و محققان این رشته است، وجود قدرت تخیل فوق العاده در نزد همه کودکان و بزرگسالان خلاق است. در این جا سعی می شود به برخی از فعالیت ها و بازی های کودکان که در آن تخیل و خلاقیت تواما ظهور می یابند، اشاره شود:

خیالبافی

خیالبافی شکل دیگری از بازی ذهنی است که در آن کودک خودش را در عالم خیال رها می کند. در این بازی ذهنی کودک خود را به گونه ای می پندارد که دوست دارد. اگر خیالبافی کودکان که عمدتاً موضوعات آن از رسانه های جمعی، رادیو، تلویزیون و سینما سرچشمه می گیرد، کنترل نشود می تواند خطرناک باشد. 

دروغ های عجیب و غریب (تخیلی)

یکی دیگر از جلوه های بسیار متداول خلاقیت در میان کودکان، گفتن دروغ های عجیب و غریب یا به اصطلاح دروغ های شاخ دار است. بدیهی است این نوع دروغ ها با دروغ گفتن آدمهای بزرگسال کاملاً متمایز و متفاوت است.در این جا کودک هرگز نیت تقلب، کتمان حقیقت یا فریب دیگران را ندارد و به آنچه که می گوید واقعاً و بروشنی باور دارد.

بسیاری از این قبیل دروغ های بچگانه و باور نکردنی، از خیالبافی سرچشمه می گیرد. در عالم خیال کودک خودش را در هر موضعی که تمایل دارد، قرار می دهد و به لحاظ لذتی که از این حالت می برد بسیار مشتاق است تصورات او در عالم واقع نیز رخ دهد، لذا آنچه را که می خواهد باشد به زبان می آورد و نه آنچه را که واقعاً هست! 

این نوع دروغ های تخیلی در سنین ۴ و ۵ سالگی به اوج رسیده، بتدریج همراه با رشد ذهنی کودک و گسترده شدن دامنه اطلاعات وی بطور قابل ملاحظه ای کاهش می یابد و بندرت پس از ورود به مدرسه قابل مشاهده است. در هر حال واکنش بزرگسالان نسبت به این رفتار کودکان که بسیار مهم و نشانی از قدرت تخیل و خلاقیت آنهاست، هرگز نباید تنبیه گرانه باشد، و هیچ وقت نیز نباید دروغ های تخیلی کودکان را حمل بر نیت سوء آن ها کرد.   

تخیل و زمینه های شکوفایی خلاقیت ها

عوامل متعددی در رشد خلاقیت کودکان مؤثر است و بدون شک خانواده مهمترین نقش را در کنترل و هدایت تخیل و ظهور خلاقیت ها دارد.

اگر خانواده ها فرصت های لازم را برای سؤال کردن، کنجکاوی و کشف محیط به کودکان بدهند و هرگز آنان را تنبیه و تهدید نکنند، زمینه رشد خلاقیت فراهم می گردد. تنبیه و تهدیدهای مکرر آفت خلاقیت های ذهنی است و بچه های خلاق نیاز به آرامش روانی، اطمینان خاطر و اعتماد به نفس قوی دارند.

اگر خانواده ای خیال پردازی کودکان را درست نمی داند و غالباً کودک را به خاطر خیال پردازی هایش سرزنش می کند، در واقع خلاقیت او را محدود می سازد، در حالی که از خانواده انتظار می رود با تشویق و تأیید رفتار کودک و فراهم آوردن زمینه های مساعد و تدارک لوازم بازی های دلخواه او که مجموعاً بسیار ساده هستند، قدرت تخیل و خلاقیت کودک را تقویت کند.

در کنار خانواده، مدرسه نیز نقش بسیار مهمی در شکوفایی خلاقیت های کودکان دارد. سن ورود به مدرسه، سن بسیار بحرانی و حساس در ارتباط با خلاقیت های ذهنی است. عواملی همچون تکالیف زیاد، تأکید بر محفوظات، اجرای برنامه های هماهنگ و انتظار رفتارهای یکسان از دانش آموزان، عدم توجه به تفاوت های فردی، وجود کلاس های پرجمعیت، اعمال انضباط و مقررات فوق العاده شدید، تشویق به کسب نمرات بالا و ایجاد جو قوی رقابت های فردی برای ممتاز شدن، و سرانجام عدم شناخت یا بی توجهی به ویژگی های کودکان خلاق، سبب می شود که قدرت خلاقیت آنان بتدریج کاهش یابد.

به عبارت دیگر وقتی که کودک مجبور شود نرم های موجود را بپذیرد و رفتارهایش را مطابق خواست ها و معیارهای مدرسه سازگار نماید و یا بناگزیر از رفتارهای همسالان پیروی کند (بخصوص در سنین ۱۰-۸ سالگی)، خلاقیت های او کمتر می شود. 

به همراه خانه و مدرسه، رسانه های جمعی، بخصوص تلویزیون بیشترین نقش را در چگونگی پرورش تخیل و شکوفایی خلاقیت عهده دار است، زیرا آنچه که تفکر کودکان و نوجوانان را خلاق می سازد، قدرت تخیل، رهایی از جمود فکری و فراهم بودن محرک های حسی و ارائه اطلاعات جدید به آن هاست.

زمانی که در خانواده ها به دلیل عدیده از جمله عدم شناخت کافی اغلب اولیاء از اهمیت و حساسیت پدیده تخیل و خلاقیت و فقدان برنامه های تربیتی جامع در پرورش استعدادهای کودکان و بالطبع وجود بازخوردهای ابهام آمیز نسبت به اشکال مختلف تخیل و خلاقیت و فقدان برنامه های تربیتی جامع در پرورش استعدادهای کودکان، زمینه مطلوب پرورش خلاقیت فراهم نمی گردد، ناگزیر بیشترین نقش و مسئولیت متوجه صدا و سیما، به عنوان کانون مؤثرترین و پایدارترین یادگیری ها و مهمترین عامل در احیاء و پرورش خلاقیت است. 

باید تلاش شود که خلاقیت های بالقوه در نزد کودکان و نوجوانان شناسایی شده، فرصت های لازم برای رشد و توسعه آن فراهم گردد. در نیل به این هدف نیز بها دادن به تخیل کودکان و حساس بودن نسبت به آن فوق العاده مهم است.

در حقیقت تخیل در رشد و توسعه تکنولوژی جدید نقش بسیار مهمی دارد. اگر تخیل و آگاهی با هم توام شوند، زمینه خلاقیت و نوآوری ها به معنای دقیق آن فراهم می گردد، به شرط آن که بتوانیم به تخیل شکل داده، آن را پرورش دهیم.

این که تخیل و پدیده خلاقیت در کودکان امری است همگانی و در نزد بزرگسالان بندرت مشاهده می شود، بیانگر مسئولیت خطیر مربیان، صاحب نظران تعلیم و تربیت و فرهنگ جامعه در پرداختن به این مهم و ارائه طریق برای احیاء و توسعه خلاقیت ها در جامعه است. مهمترین وظیفه و رسالت پدران و مادران در ارتباط با پرورش قدرت تخیل کودکان، ارائه اطلاعات لازم و مفید و همراه نمودن فعالیت تخیلی کودکان با شناخت و آگاهی و فعالیت های تجربی است. مسلماً از کودکانی که صرفاً غرق در تخیل شده، از واقعیات زندگی دور می مانند و تمایل به گوشه گیری و انزوا دارند، نمی توان تفکر خلاق و مولد انتظار داشت. بنابراین، ارزشمندی تخیل در هدایت و پرورش آن است.

 

 

منابع:

– افروز، غلامعلی (۱۳۷۲)، روان شناسی و تربیت کودکان و نوجوانان، چاپ چهارم، انتشارات انجمن اولیاء و مربیان جمهوری اسلامی ایران

- شریعتمداری، علی(۱۳۶۹)، روان شناسی تربیتی، چاپ چهارم، انتشارات امیرکبیر(ص۱۱-۴۰۹)به نقل از روزنامه اطلاعات

-سایت آموزک


 

 


نظر شما



نمایش غیر عمومی
تصویر امنیتی :
آثار نمایشگاه
اثر قبلی
اثر قبلی
تعداد آثـار
25800
تعداد افراد آنلاین
25800
تعداد اعضای گروه
25800
اثر قبلی
تمــاس با مــــــــــا
اثر قبلی
: پست الکترونیک
honar@tebyan.com
:شماره تلفن
81202203
:آدرس
تهران،خیابان نادری،نبش حجت دوست ، پلاک 12