کد خبر : 249262
تاریخ انتشار : 12 آبان 1397 9:21
تعداد بازدید : 35

حسادت در کودکان (بخش اول)

"حسادت " يك عكس العمل هيجاني است که تقريباً از دو سالگي شروع و با رشد کودک، ممکن است تا بزرگ سالي ادامه يابد و البته با توجه به الگوهاي مختلف فرهنگي، به شكل هاي متفاوتي جلوه گر شود.




حسادت درکودکان، پاسخي طبيعي به محرک هاست و زماني ايجاد مي شود که عاطفه يا محبتي را از دست داده باشند.

در حسادت، غالباً نوعي ترس وجود دارد، زيرا حسود احساس مي کند که ديگري ،عاطفه شخص مورد علاقه او را نسبت به وي به خطر انداخته و يا مقامي را که او انتظار رسيدن به آن را داشته، احراز کرده است، بنابراين، موقعيتي که حسادت را برمي انگيزد، معمولاً يک موقعيت اجتماعي است.

کودکان در ابتدا، از اين حس دروني (حسادت) و علل پيدايش و پيامدهاي آن را در رفتار خود، اطلاع ندارند و نمي دانند که چرا رفتارهاي آنان تغيير کرده است. در واقع رفتارهاي کودک حسود تا حدودي ناآگاهانه است ، ولي با رشد عقلي و نزديک شدن به دوران نوجواني و جواني و پس از آن تا بزرگسالي و كسب تجربه ، به علل و انگيزه هاي رفتار حسادت آميز خود پي مي برند.


منشأ حسادت

 محرک هاي حسادت در وجود هر شخص بستگي به موقعيت ها، شرايط محيطي و روابط اجتماعي دارد كه به ويژه بايد در وجود اشخاص جست و جو کرد. در اين جا به برخي از اين موارد اشاره مي كنيم:

الف - خانواده و تفاوت هاي فردي؛ رقابت يکي از فرزندان نسبت به ساير خواهران و برادران، يکي از زمينه هاي مساعد و عمده رشد حسادت در کودکان است و والدين آن را طبيعي مي دانند.

- حسادت اولين فرزند نسبت به کودکان بعدي ، زيرا تاكنون تمام محبت و توجه والدين را به خود اختصاص داده بود و حال با تولد فرزند دوم، اين فرصت از او گرفته مي شود .

- حسادت درخانواده هاي 2 يا 3 فرزندي، بيش از خانواده هاي پرجمعيت است.

- توجه افراطي و نگراني و مراقبت بيش از حد به بچه ها ، حسادت بين كودكان را به همراه دارد.

- شيوه منظم و ثابت در تربيت فرزند در مقايسه با والديني كه برخورد بي ثبات و متغير دارند ، رفتار هاي حسادت آميز در فرزند را افزايش مي دهد.

- حسادت در بين دختران بيشتر از پسران است.

- حسادت در بين فرزندان باهوش تر بيشتر است.

 ب - برخوردهاي تبعيض آميز مانند «امتياز و تبعيض » حسادت را به همراه خواهد داشت.کسي که نسبت به ديگران از امتياز ويژه اي برخوردار است در معرض حسادت قرار مي گيرد.

 برخي از پدران و مادران به دلايل گوناگون، بعضي از فرزندان را بر خواهران و برادران خود ترجيح داده، مورد توجه و محبت بيشتري قرار مي دهند. گاهي جنسيت فرزندان عامل تبعيض مي شود، مثلاً مادران با پسران خود صميمي هستند و پدران بيشترين محبت خود را متوجه دختران مي كنند. در نتيجه، فرزندي که از طرف يکي از والدين محبت کمتر و رفتار ناعادلانه مي بيند، نسبت به فرزند ديگر حسادت داشته و ازاو متنفرمي شود.

 گاهي والدين برخي از فرزندان خود را به دليل زيباتر، باهوش تر، زرنگ تر، ساکت تر ، عاطفي تر بودن و يا به دليل معلوليت جسمي و ذهني مورد محبت بيشتر قرار مي دهند و در نتيجه درخواست هاي اين کودکان سريع تر مورد پذيرش واقع مي شود ، اين چنين رفتار ها براي ساير فرزندان، تبعيضي آشکار تلقي گشته، آنان را به حسادت وامي دارد.

 ج - احساس محروميت ، يعني شرايطي که کودک احساس مي کند از دارايي مادي و يا عاطفي محروم شده ، مثلاً اسباب بازي، لباس يا هر شيء مورد علاقه ديگري ممکن است زمينه به وجود آمدن حسادت کودک را نسبت به ديگري فراهم آورد.

 آثار حسادت

  يكي از آثار حسادت، که در کودک و بزرگ سال وجود دارد، «خشم » است. حسود ، فرد مورد حسادت واقع شده را مورد غضب خود قرار مي دهد.

 شخص حسود ممکن است به دنبال حسادتي که خشم او را بر افروخته ، اين حسادت را به طور مستقيم يا غير مستقيم ظاهر سازد.

 1- واکنش مستقيم : مانند پرخاش ، تحقير ، قهر و ... اين نوع واکنش در رفتار کودکان بيش از بزرگسالان ديده مي شود. فرد حسود ممکن است قهر خود را با واکنش هاي لفظي و يا حملات بدني مثل گاز گرفتن، لگد زدن و هل دادن ديگران آشکار سازد.

در برخي موارد، ممکن است کودک از درون به انجام کارهايي مانند دزدي و فريب کاري، که از نظر اجتماعي ناپسند است، تحريک شود تا شي ء مورد علاقه خود را، که در اختيار ديگري است، به چنگ آورد.

 2- واکنش غير مستقيم: رفتارهاي حسادت آميز هميشه آشکار نيست، در برخي موارد، به ويژه در دوران پيش دبستاني ، به گونه هاي غير مستقيم و پوشيده انجام مي شود كه البته برخورد با اين رفتارها تا حدي مشکل تر است. اين اعمال مانند:

 - برگشت به دوران شير خوارگي و انجام رفتارهايي مناسب مانند شب ادراري انگشت مکيدن

 - جلب توجه ديگران از طريق تظاهر به ترس که قبلاً از او ديده نشده ، غذا نخوردن يا خواستن غذاهاي مخصوص، اظهار بيماري بي مورد، تخريب ، نافرماني ، ناسزاگويي، تظاهر به بي نيازي از محبت و توجه اطرافيان، خراب کردن اسباب بازي هاي خود و...

 - ديگر آزاري، مانند اذيت كردن اطفال کوچک تر از خود، آزار جانوران، ايجاد نزاع بين بچه ها و ...

 - انجام رفتارهاي ضد اجتماعي، مانند تکبر، تظاهر، تقلب، گوشه گيري و ...

 گاهي کودک به نحو غير عادي نسبت به فرد مورد حسادت اظهار علاقه مي كند و گاهي با انجام رفتارهاي مطلوب و جلب توجه والدين به سوي خود، سعي مي کند تا فرد مورد حسادت را شکست دهد.

 

آثار جسمي و رواني

 حسادت آثار جسمي و رواني نامطلوبي در فرد حسود ايجاد مي كند که به برخي از آن ها اشاره مي شود:

 آثار جسمي حسد موضوعي است قابل توجه و تحقيق بيشتر. فعاليت غدد درون ريز و واکنش دستگاه هاي عصبي هنگام بروز و ادامه يافتن اين حالت هيجاني ، بايد مورد توجه قرار گيرد.

  آثار جسمي ، در افراد حسود كاملاً قابل مشاهده است ، اگر چه ممكن است نسبت به آن بي توجه باشيم و ندانيم از كجا سرچشمه گرفته و فقط به درمان ظاهري بپردازيم ، ولي با کمي فكر و مراجعه به مشاوران متخصص ، مي توان به ريشه آن پي برد و در صدد از بين بردن آن باشيم.

 آثار رواني حسد، به ويژه در سال هاي بالاي رشد، از اهميت فراواني برخوردار است. حسادت در سال هاي اوليه، رشد عميق ندارد ، آثار آن زودگذر است و با از بين رفتن شرايطي که باعث حسادت شده، آثار آن نيز از بين مي رود.

اما در سال هاي بالاتر، حسادت عميق تر است و گاه چندين سال ادامه مي يابد. در اين موارد، آثار رواني نامطلوب حسادت آشکار مي شود.



منابع:

1- خوانساري ، شرح فارسي غررالحکم، ج 4، ص 531

2- علامه مجلسي، بحار الأنوار، ج 73، ص 256

3- همان ، ج 73، ص 251

4- همان ، ص 251

5- خوانساري ، شرح فارسي غررالحکم، ج 1، ص 17

6- علامه مجلسي ، همان ، ج 73، ص256

7- همان، ص 250

8- کنزالعمال، ج 16، ص 444

9- قرآن كريم ، سوره يوسف ، آيه 5

10- علامه مجلسي ، همان ، ص255

11- سوره ابراهيم ، آيه 34 ؛ شيخ عباس قمي، مفاتيح الجنان، فرازي از دعاي کميل «اللهم اني اسئلک برحمتک التي وسعت کل شيء»

12- سيد رضي، نهج البلاغه، قصارالحکم، ص 343

13- محمدمحمدي ري شهري، ميزان الحکمه، ج 6، ص 364

14- علامه مجلسي، همان، ص 255: امام صادق (ع) : «الحاسد مضر بنفسه قبل ان يضر بالمحسود»

15- سوره فصلت، آيه 34

 

 


نظر شما



نمایش غیر عمومی
تصویر امنیتی :
آثار نمایشگاه
اثر قبلی
اثر قبلی
تعداد آثـار
25800
تعداد افراد آنلاین
25800
تعداد اعضای گروه
25800
اثر قبلی
تمــاس با مــــــــــا
اثر قبلی
: پست الکترونیک
honar@tebyan.com
:شماره تلفن
81202203
:آدرس
تهران،خیابان نادری،نبش حجت دوست ، پلاک 12